Kendi kendine meme kontrolünün amacı kanser teşhisi koymak değil, kendi normalinizi tanımaktır. Ne olduğunu bildiğinizde, değiştiğinde fark edersiniz.
Bu, tarama mamografisinin yerine geçmez. İkisi farklı işler yapar ve birbirini tamamlar.
Ne Zaman Yapılır?
Adet görüyorsanız: kanamanın bitiminden 3-5 gün sonra. Bu dönemde memeler en az hassas ve en az şiştir.
Adet görmüyorsanız: her ayın aynı gününü seçin, takvime işaretleyin.
Nasıl Yapılır?
1. Aynada bakarak
Kollar yanda, sonra başın üstünde, sonra eller belde bastırarak bakın. Şunlara dikkat edin:
- Boyut veya şekilde yeni bir asimetri
- Ciltte çukurlaşma veya portakal kabuğu görünümü
- Meme ucunda içe çekilme
- Kızarıklık, döküntü veya yara
2. Elle muayene
Sırtüstü uzanın, muayene edeceğiniz tarafın kolunu başınızın altına koyun. Diğer elin üç parmağının yastık kısmıyla, dairesel küçük hareketlerle tüm memeyi tarayın.
Üç farklı basınç uygulayın: yüzeysel, orta, derin. Koltuk altını ve köprücük kemiği çevresini de unutmayın.
Duşta sabunlu elle yapmak da kolaylaştırır.
Neye Dikkat Edilmeli?
| Bulgu | Ne yapmalı |
|---|---|
| Yeni, sert, hareketsiz kitle | Hekime başvurun |
| Tek memede yeni ağrı | Değerlendirilmeli |
| Meme ucundan kanlı veya berrak akıntı | Hekime başvurun |
| Ciltte çukurlaşma | Hekime başvurun |
| Koltuk altında şişlik | Hekime başvurun |
| Adet öncesi iki taraflı hassasiyet | Genellikle hormonal, izlenebilir |
Memede ele gelen her kitle kanser değildir — büyük çoğunluğu iyi huyludur. Ama ayrımı siz değil hekim yapar.
Tarama Programı
Türkiye’de Sağlık Bakanlığı, 40-69 yaş arası kadınlara 2 yılda bir mamografi taraması yapıyor. KETEM merkezlerinde ücretsizdir.
Ailede meme kanseri öyküsü varsa tarama daha erken yaşta ve farklı aralıklarla başlayabilir. Bunu hekiminiz belirler.
Ne Zaman Hekime Gitmelisiniz?
- Yeni bir kitle veya sertlik fark ettiyseniz
- Meme ucunda akıntı veya içe çekilme varsa
- Ciltte çukurlaşma, kızarıklık veya yara varsa
- Koltuk altında şişlik varsa
- Tarama yaşındaysanız ve son 2 yılda mamografi çektirmediyseniz
- Ailede meme veya yumurtalık kanseri öyküsü varsa
Sık Sorulan Sorular
Memede ağrı kanser belirtisi mi?
Çoğu meme ağrısı hormonaldir ve kanserle ilgili değildir. Yine de tek taraflı ve sürekli ağrı değerlendirilmelidir.
Genç yaşta mamografi çekilir mi?
Genç memede doku yoğun olduğu için ultrason öncelikli olabilir. Yöntemi hekiminiz seçer.
Kendi kendine muayene yeterli mi?
Hayır. Tarama programının yerine geçmez; tamamlayıcı bir alışkanlıktır.
Emzirirken kontrol yapılır mı?
Evet. Emzirme döneminde memeler değişse de yeni ve kalıcı bir kitle mutlaka değerlendirilmelidir.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, hekim muayenesinin yerine geçmez.
