Bakteriyel vajinozis, vajinadaki bakteri dengesinin değişmesiyle ortaya çıkar; en ayırt edici belirtisi ince, gri-beyaz akıntı ve balıksı kokudur. Mantar enfeksiyonundan farkı, kaşıntının genellikle hafif olması ya da hiç bulunmamasıdır.
Üreme çağındaki kadınlarda en sık görülen vajinal şikâyet nedenidir. Vakaların önemli bir kısmı belirti vermeden seyreder.
Ne oluyor?
Sağlıklı vajinada baskın olan Lactobacillus bakterilerinin sayısı azalır. Yerlerini Gardnerella vaginalis başta olmak üzere anaerob bakteriler alır.
Laktobasil azalınca ortamın asitliği düşer, pH 4,5 üzerine çıkar. Bu değişim karakteristik akıntı ve kokuyu yaratır.
Belirtiler
- İnce, sulu, gri-beyaz akıntı
- Balıksı koku — cinsel ilişki sonrası ve regl döneminde belirginleşir
- Hafif kaşıntı veya yanma (her zaman olmaz)
- Akıntı miktarında artış
Kadınların yaklaşık yarısında hiçbir belirti görülmez ve durum rutin muayenede fark edilir.
Mantardan nasıl ayrılır?
İki tablo sık karıştırılır ancak birkaç belirgin fark vardır.
| Özellik | Bakteriyel Vajinozis | Mantar (Kandidiyazis) |
|---|---|---|
| Akıntı kıvamı | İnce, sulu | Kalın, kesik süt gibi |
| Renk | Gri-beyaz | Beyaz |
| Koku | Balıksı, belirgin | Genellikle yok |
| Kaşıntı | Hafif veya yok | Yoğun |
| Kızarıklık | Nadir | Sık |
| pH | 4,5 üzeri | 4,5 altı |
| İlişki sonrası | Koku artar | Değişmez |
Bu ayrım önemlidir çünkü iki durumda izlenen yaklaşım farklıdır. Yanlış değerlendirme, şikâyetlerin uzamasına yol açabilir.
Risk faktörleri
- Vajinal duş alışkanlığı
- Yeni cinsel partner veya birden fazla partner
- Sigara kullanımı
- Rahim içi araç (RİA) kullanımı
- Parfümlü intim ürünler
- Antibiyotik kullanımı sonrası dönem
Bakteriyel vajinozis klasik anlamda cinsel yolla bulaşan bir hastalık olarak sınıflandırılmaz, ancak cinsel aktiviteyle ilişkisi bilinmektedir. Cinsel deneyimi olmayan kadınlarda da görülebilir.
Neden önemseniyor?
Belirtisi hafif olsa bile değerlendirilmesi önerilir. Araştırmalar bakteriyel vajinozisin bazı durumlarla ilişkili olduğunu göstermektedir.
- Gebelikte erken doğum riskiyle ilişkilendirilmiştir
- Jinekolojik işlem sonrası enfeksiyon riskini artırabilir
- Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara yatkınlığı artırabilir
Bu nedenle özellikle gebelikte ve planlı bir işlem öncesinde hekime danışmak önem taşır.
Tekrarlama sorunu
Bakteriyel vajinozisin en zorlayıcı yanı tekrarlama eğilimidir. Araştırmalar, tedavi sonrası ilk yıl içinde kadınların yarısından fazlasında tablonun tekrarladığını göstermektedir.
Tekrarlamayı azaltmak için hekimler genellikle şu noktalara dikkat çeker:
- Vajinal duşun tamamen bırakılması
- Parfümsüz ürün kullanımı
- Sigaranın bırakılması
- Tedavinin yarıda kesilmemesi
- Tekrarlayan vakalarda uzun süreli izlem
Ne zaman hekime başvurmalı?
- Akıntıda koku değişimi fark ettiyseniz
- Akıntının rengi veya kıvamı değiştiyse
- Belirtiler tekrarlıyorsa
- Hamileyseniz
- Jinekolojik bir işlem planlanıyorsa
- Daha önce kullandığınız yaklaşım işe yaramadıysa
Eczaneden alınan mantar ürünleri bakteriyel vajinozis için uygun değildir. Yanlış ürün kullanımı tabloyu uzatabilir.
