Vajinal flora, vajinada yaşayan mikroorganizmaların bütünüdür ve sağlıklı bir dengede baskın tür Lactobacillus bakterileridir. Bu bakteriler laktik asit üreterek ortamı 3,8–4,5 pH aralığında asidik tutar; bu asitlik, istenmeyen mikroorganizmaların çoğalmasını zorlaştıran doğal bir bariyerdir.
Denge bozulduğunda akıntı, koku, kaşıntı gibi şikâyetler ortaya çıkabilir. Bu yazıda floranın nasıl çalıştığını, dengeyi bozan günlük alışkanlıkları ve neyin gerçekten fark yarattığını ele alıyoruz.
Vajinal flora nedir?
Vajina steril bir ortam değildir. İçinde yüzlerce farklı mikroorganizma türü barınır ve bunların çoğu zararsızdır.
Sağlıklı floranın ayırt edici özelliği, Lactobacillus türlerinin baskın olmasıdır. En sık rastlanan türler arasında L. crispatus, L. gasseri, L. iners ve L. jensenii yer alır.
Laktobasiller ne yapar?
Bu bakteriler vajina duvarındaki glikojeni laktik aside dönüştürür. Ortaya çıkan asidik ortam, çoğu istenmeyen bakterinin yerleşmesini zorlaştırır.
Ayrıca hidrojen peroksit ve bakteriyosin adı verilen maddeler üreterek fiziksel bir rekabet ortamı oluştururlar.
pH neden bu kadar önemli?
pH, bir ortamın asitlik derecesini gösteren ölçüdür. 7 nötr kabul edilir; altı asidik, üstü baziktir.
Üreme çağındaki kadınlarda sağlıklı vajinal pH genellikle 3,8–4,5 arasındadır. Bu aralık kişiye ve yaşam dönemine göre değişir.
| Yaşam dönemi | Tipik pH aralığı |
|---|---|
| Ergenlik öncesi | 6,0 – 7,5 |
| Üreme çağı | 3,8 – 4,5 |
| Menopoz sonrası | 5,0 – 7,0 |
Menopozda östrojen azaldıkça glikojen üretimi düşer, laktobasil sayısı azalır ve pH yükselir. Bu, menopoz döneminde bazı şikâyetlerin neden arttığını açıklar.
Dengeyi bozan günlük alışkanlıklar
Vajinal duş
Vajina içini su veya solüsyonla yıkamak, faydalı bakterileri de uzaklaştırır. Araştırmalar düzenli vajinal duşun bakteriyel vajinozis sıklığıyla ilişkili olduğunu göstermektedir.
Vajina kendi salgısıyla temizlenir. Dış bölgeyi ılık suyla yıkamak yeterlidir.
Parfümlü ürünler
Kokulu sabun, duş jeli, ped ve intim sprey; hem tahriş yaratabilir hem de pH’ı değiştirebilir.
Koku şikâyetiniz varsa çözüm kokuyu bastırmak değil, nedenini araştırmaktır.
Antibiyotikler
Antibiyotik kullanımı laktobasil sayısını geçici olarak azaltabilir. Bu, kür sonrası bazı kadınlarda şikâyet başlamasının nedenidir.
Reçete edilen antibiyotiği kendi kararınızla kesmeyin; yaşadığınız değişimi hekiminize bildirin.
Sigara
Sigara kullanımının vajinal mikrobiyotayı olumsuz etkilediği ve bakteriyel vajinozis riskiyle ilişkili olduğu bildirilmiştir.
Giysi tercihi
Sentetik ve dar giysiler nem ve ısıyı hapseder. Pamuklu iç çamaşırı hava geçirgenliği açısından daha uygundur.
Gece iç çamaşırsız uyumak bazı kadınlar için rahatlatıcı olabilir.
Denge bozulduğunda ne olur?
Laktobasil sayısı azaldığında ve pH yükseldiğinde iki tablo sık görülür.
- Bakteriyel vajinozis: Anaerob bakterilerin çoğalmasıyla ortaya çıkar. İnce gri-beyaz akıntı ve balıksı koku tipiktir. pH 4,5 üzerine çıkar.
- Kandidiyazis (mantar): Candida mayasının çoğalmasıyla oluşur. Kesik süt kıvamında akıntı ve yoğun kaşıntı görülür. pH genellikle normal kalır.
Her iki durumda da doğru yaklaşım hekim değerlendirmesidir. Belirtiler birbirine benzeyebildiği için kendi kendine tanı yanıltıcı olabilir.
Dengeyi korumak için neler yapılabilir?
- Vajina içini yıkamaktan kaçının; dış bölgeyi ılık suyla temizleyin
- Parfümsüz, pH dengeli ürünleri tercih edin
- Pamuklu iç çamaşırı kullanın
- Islak mayo veya spor kıyafetiyle uzun süre kalmayın
- Tuvalet sonrası önden arkaya doğru temizlik yapın
- Antibiyotik kullanımını hekim önerisiyle sınırlayın
- Sigarayı bırakmayı değerlendirin
