“Hormonal denge” popüler bir ifade olsa da tıbbi bir tanı değildir; hormonlar sürekli dalgalanır ve bu normaldir. Asıl önemli olan, belirli bir hormonun ölçülebilir şekilde referans dışına çıkıp çıkmadığıdır.
İnternette “hormonlarınızı dengeleyin” vaadiyle satılan ürünlerin çoğu bilimsel dayanaktan yoksundur. Gerçek bir sorun varsa bu test edilebilir.
Kadın sağlığında başlıca hormonlar
| Hormon | Görevi |
|---|---|
| Östrojen | Döngü, kemik, doku sağlığı |
| Progesteron | Yumurtlama sonrası dönem, gebelik |
| FSH / LH | Yumurtlamayı yönetir |
| Tiroid hormonları | Metabolizma, döngü düzeni |
| Prolaktin | Süt üretimi; yüksekse döngüyü bozar |
| Androjenler | Tüylenme, cilt, PCOS ile ilişkili |
| Kortizol | Stres yanıtı |
| İnsülin | Kan şekeri; PCOS ile bağlantılı |
Hangi belirtiler değerlendirilmeli?
- Adet düzeninde belirgin değişim
- 3 aydan uzun adet görmemek
- Ani ve açıklanamayan kilo değişimi
- Belirgin tüylenme artışı
- Dirençli akne
- Saç dökülmesi
- Sürekli yorgunluk
- Sıcak veya soğuğa aşırı hassasiyet
- Göğüsten süt gelmesi (emzirme dışı)
Bu belirtiler çeşitli durumlarla ilişkili olabilir. Hekim hangi testin gerekli olduğuna karar verir.
Testlerin zamanlaması önemlidir
Hormon değerleri döngünün hangi gününde ölçüldüğüne göre çok değişir. Yanlış günde yapılan test yanıltıcı sonuç verir.
Bu nedenle test isteyip kendiniz yaptırmak yerine hekim yönlendirmesiyle hareket etmek gerekir.
Yaşam tarzının rolü
Uyku, stres, beslenme ve hareket hormonal sistemi etkiler. Ancak bu, yaşam tarzıyla her hormonal sorunun çözüleceği anlamına gelmez.
- Düzenli uyku
- Dengeli ve yeterli beslenme
- Aşırıya kaçmayan düzenli hareket
- Stres yönetimine alan açmak
- Aşırı kısıtlayıcı diyetlerden kaçınmak
Aşırı düşük kalorili diyetler ve aşırı egzersiz döngüyü durdurabilir. “Sağlıklı yaşam” adına yapılan bu uygulamalar tersine etki yaratabilir.
Dikkat edilmesi gerekenler
Şu vaatlerle karşılaşırsanız temkinli olun:
- “Hormonlarınızı doğal yoldan dengeler”
- “Hormon testi olmadan tanı koyar”
- “İlaçsız çözüm”
- Hekim değerlendirmesi olmadan takviye önerisi
Takviye edici gıda ilaç değildir ve hastalıkların önlenmesi veya tedavi edilmesi amacıyla kullanılmaz.
