HPV (Human Papillomavirus), cinsel yolla en sık bulaşan virüstür. 200’den fazla tipi vardır ve cinsel olarak aktif kişilerin büyük çoğunluğu hayatının bir döneminde karşılaşır.
Önemli olan şu: enfeksiyonların yaklaşık %90’ı bağışıklık sistemi tarafından 1-2 yıl içinde temizlenir. Risk, yüksek riskli bir tipin yıllarca kalıcı olmasından doğar.
Düşük Riskli ve Yüksek Riskli Tipler
| Düşük riskli | Yüksek riskli | |
|---|---|---|
| Örnek tipler | 6, 11 | 16, 18 ve diğerleri |
| Ne yapar | Genital siğil | Hücre değişimi, kanser riski |
| Belirti | Gözle görülebilir | Genellikle belirtisiz |
Rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık %70’inden 16 ve 18 numaralı tipler sorumludur.
Belirtileri Var mı?
Yüksek riskli HPV neredeyse hiçbir belirti vermez. Bu yüzden tarama hayati önemdedir — hissettiğiniz bir şey olmasa da hücre değişimi başlamış olabilir.
Düşük riskli tipler genital bölgede küçük, ten renginde veya karnabahar görünümlü siğillere yol açabilir. Ağrısızdır ama kaşıntı yapabilir.
Nasıl Bulaşır?
- Cilt-cilt temasıyla, cinsel ilişki sırasında
- Penetrasyon olmadan da bulaşabilir
- Prezervatif riski azaltır ama tamamen ortadan kaldırmaz, çünkü örtmediği bölgeler de temas eder
- Ortak havlu veya tuvalet gibi yollarla bulaşma beklenmez
Pozitif sonuç yeni bir bulaş anlamına gelmez. Virüs yıllarca sessiz kalıp sonradan tespit edilebilir; bu yüzden pozitiflik sadakatsizlik göstergesi değildir.
Tarama: Smear ve HPV Testi
Smear (Pap) testi hücrelerdeki değişimi arar; HPV testi ise virüsün kendisini arar. İkisi çoğu zaman birlikte kullanılır.
Türkiye’de Sağlık Bakanlığı, 30-65 yaş arası kadınlara 5 yılda bir HPV taraması yapıyor ve bu tarama aile sağlığı merkezlerinde ücretsiz.
Tarama aralığı ve hangi testin yapılacağı yaşınıza ve önceki sonuçlarınıza göre değişir — hekiminiz belirler.
HPV Aşısı
Aşı, virüsle karşılaşmadan önce yapıldığında en etkilidir. Bu yüzden ideal yaş aralığı cinsel aktivite başlamadan öncedir.
- Cinsel olarak aktif kişilerde de koruma sağlayabilir — henüz karşılaşılmamış tiplere karşı
- Aşı olmak taramayı gereksiz kılmaz, tarama devam etmelidir
- Doz sayısı yaşa göre değişir, hekiminiz belirler
Pozitif Çıktıysa Ne Olur?
HPV pozitifliği kanser demek değildir. Çoğu durumda yapılan şey takip etmektir.
Hücre değişimi saptanırsa kolposkopi denen ayrıntılı muayene ve gerekirse biyopsi yapılır. Erken saptanan değişimler yüksek oranda tedavi edilebilir.
Ne Zaman Hekime Gitmelisiniz?
- Tarama yaşındaysanız ve hiç smear/HPV testi yaptırmadıysanız
- Genital bölgede siğil benzeri oluşumlar fark ettiyseniz
- İlişki sonrası kanama yaşıyorsanız
- Olağandışı akıntı veya pelvik ağrı varsa
- Önceki test sonucunuz anormalse ve takip randevunuz geldiyse
Sık Sorulan Sorular
HPV tedavi edilebilir mi?
Virüsün kendisini yok eden bir tedavi yoktur; bağışıklık sistemi çoğu zaman kendisi temizler. Tedavi edilen şey virüsün yol açtığı hücre değişimleri ve siğillerdir.
Aşı olduysam tarama gerekli mi?
Evet. Aşı tüm yüksek riskli tipleri kapsamaz, bu yüzden düzenli tarama devam etmelidir.
Erkeklerde test var mı?
Erkekler için rutin bir HPV tarama testi yoktur. Görünür siğiller muayeneyle değerlendirilir.
HPV pozitifliği gebeliği etkiler mi?
Genellikle gebeliği ve doğumu olumsuz etkilemez. Takip planınızı hekiminizle konuşun.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, hekim muayenesinin yerine geçmez.
