Endometriozis, rahim iç zarına (endometrium) benzeyen dokunun rahim dışında — yumurtalıklarda, tüplerde, karın zarında — yerleşmesidir. Bu doku da her ay hormonlara yanıt verir, kanar ama dışarı atılamaz.
Sonuç iltihap, yapışıklık ve ağrıdır. Üreme çağındaki kadınların yaklaşık %10’unu etkiler.
Belirtileri
- Ağrı kesicilere yanıt vermeyen şiddetli adet ağrısı
- Kanamadan günler önce başlayan ağrı
- İlişki sırasında derin ağrı
- Adet döneminde bağırsak veya idrar yaparken ağrı
- Kronik pelvik ağrı
- Yoğun kanama
- Yorgunluk
- Gebe kalmakta zorluk
Belirtilerin şiddeti hastalığın yaygınlığıyla orantılı değildir. Az yayılmış bir odak çok ağrı yapabilir, yaygın hastalık neredeyse sessiz seyredebilir.
Tanı Neden Bu Kadar Gecikiyor?
Dünya genelinde tanı süresi ortalama 7-8 yıl. Nedenleri:
- Şiddetli adet ağrısının “normal” sayılması
- Kadınların ağrılarını dile getirmekten çekinmesi
- Belirtilerin bağırsak hastalıklarıyla karışması
- Ultrasonda her zaman görülmemesi
- Ağrı kesicilerle geçici rahatlamanın sorunu ertelemesi
Şunu net söyleyeyim: okula veya işe gitmenizi engelleyen adet ağrısı normal değildir.
Tanı Nasıl Konur?
| Yöntem | Ne gösterir |
|---|---|
| Ayrıntılı öykü | Ağrının zamanlaması ve karakteri — en değerli adım |
| Pelvik muayene | Hassasiyet, kitle, nodül |
| Ultrason | Yumurtalık kistlerini (endometrioma) gösterir |
| MR | Derin yerleşimli odakları değerlendirir |
| Laparoskopi | Kesin tanı ve aynı seansta tedavi imkânı |
Normal ultrason endometriozisi dışlamaz. Belirtiler uyuyorsa araştırma sürdürülmelidir.
Tedavi Yaklaşımı
Tedavi hedefinize göre değişir: ağrıyı kontrol etmek mi, gebelik mi, yoksa ikisi birden mi.
Ağrı yönetimi, hormonal düzenleme ve cerrahi başlıca seçeneklerdir. Hangisinin size uygun olduğuna yaşınız, belirtilerinizin şiddeti ve gebelik planınıza göre hekiminiz karar verir.
Ne Zaman Hekime Gitmelisiniz?
- Adet ağrınız günlük hayatınızı durduruyorsa
- Reçetesiz ağrı kesiciler yetersiz kalıyorsa
- İlişkide derin ağrı yaşıyorsanız
- Adet döneminde tuvalete çıkarken ağrınız varsa
- Bir yıldır gebe kalamıyorsanız
- Ailenizde endometriozis öyküsü varsa ve belirtileriniz uyuyorsa
Hekime giderken 3 aylık ağrı günlüğü götürmek tanı süresini ciddi şekilde kısaltır.
Sık Sorulan Sorular
Endometriozis kısırlık yapar mı?
Gebe kalmayı zorlaştırabilir ama engellemez. Endometriozisi olan kadınların önemli bir kısmı doğal yolla gebe kalır.
Menopozda geçer mi?
Östrojen düştüğü için belirtiler genellikle azalır. Ancak yapışıklıklara bağlı ağrı sürebilir.
Kan testiyle tanı konur mu?
Endometriozisi kesin olarak gösteren bir kan testi yoktur. CA-125 gibi belirteçler yol gösterici olabilir ama tanı koydurmaz.
Beslenme değişikliği fayda eder mi?
Bazı kadınlar belirtilerinde hafifleme tarifliyor ancak kanıt düzeyi sınırlıdır. Tıbbi tedavinin yerini almaz.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, hekim muayenesinin yerine geçmez.
