Adet ağrısı (dismenore), rahim kasının kasılmasıyla oluşur ve üreme çağındaki kadınların yarısından fazlasında görülür. Ancak günlük yaşamı durduran, ağrı kesiciye yanıt vermeyen ağrı normal kabul edilmez.
Bu ayrım önemlidir çünkü şiddetli ağrı endometriozis gibi altta yatan bir durumun işareti olabilir ve Türkiye’de tanı süresi ortalama yıllar alıyor.
Ağrı neden oluyor?
Adet döneminde rahim iç zarı prostaglandin adlı maddeler üretir. Bu maddeler rahim kasının kasılmasını sağlar ve iç zarın atılmasına yardımcı olur.
Prostaglandin düzeyi yüksek olduğunda kasılmalar güçlenir, kan akışı geçici olarak azalır ve ağrı ortaya çıkar.
İki tip ağrı
| Özellik | Birincil dismenore | İkincil dismenore |
|---|---|---|
| Neden | Altta hastalık yok | Altta bir durum var |
| Başlangıç | İlk adetlerden itibaren | Sonradan başlar |
| Zamanlama | Adetle başlar, 1-3 gün | Adetten önce başlar, uzun sürer |
| Şiddet | Genellikle yönetilebilir | Artarak kötüleşir |
| Yanıt | Ağrı kesiciye yanıt verir | Yanıt zayıf |
İkincil dismenorenin arkasında endometriozis, adenomyozis, miyom veya enfeksiyon olabilir. Bu durumlar değerlendirme gerektirir.
Endometriozis: gecikmiş tanı sorunu
Endometriozis, rahim iç zarına benzer dokunun rahim dışında bulunmasıdır. En belirgin bulgusu şiddetli adet ağrısıdır.
Dünya genelinde tanının ortalama 7-10 yıl geciktiği bildiriliyor. Bunun başlıca nedeni ağrının “normal” sayılması ve kadınların şikâyetinin ciddiye alınmaması.
Şu bulgular varsa ısrarcı olun:
- İşe/okula gidememenize yol açan ağrı
- Ağrı kesicinin yetmemesi
- Cinsel ilişkide derin ağrı
- Tuvalete çıkarken ağrı (adet döneminde)
- Bacağa yayılan ağrı
- Gebe kalmakta zorlanma
Günlük yaşamda neler yardımcı olabilir?
- Sıcak uygulama: Karın bölgesine sıcak su torbası veya ped
- Hafif hareket: Yürüyüş, esneme
- Düzenli uyku: Ağrı algısını etkiler
- Ağrı günlüğü: Hangi gün, hangi şiddette — hekime giderken değerli
Ağrı kesici kullanımı hekim önerisiyle olmalıdır. Sürekli ve yüksek doz kullanım başka sorunlara yol açabilir.
Ne zaman hekime başvurmalı?
- Ağrı günlük yaşamınızı durduruyorsa
- Ağrı kesici işe yaramıyorsa
- Ağrı zamanla kötüleşiyorsa
- Adet dışında da ağrı varsa
- Cinsel ilişkide ağrı yaşıyorsanız
- Kanama miktarı çok arttıysa
- Ateş eşlik ediyorsa
“Bu normal, herkeste olur” cevabı aldıysanız ve ağrınız devam ediyorsa ikinci bir görüş almaktan çekinmeyin.
